Σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη μιας ανοιχτής σύγκρουσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, το Στενό του Hormuz παραμένει ουσιαστικά κλειστό, παρά τις διαβεβαιώσεις και τις πρωτοβουλίες της Ουάσινγκτον.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά περάσματα στον κόσμο, από το οποίο διέρχεται έως και το ένα τέταρτο της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.
Η κατάσταση στην περιοχή αποδεικνύει στην πράξη ότι ο έλεγχος του συγκεκριμένου θαλάσσιου διαδρόμου δεν είναι απλώς ζήτημα στρατιωτικής ισχύος, αλλά και γεωγραφίας, τακτικής και –ίσως πάνω απ’ όλα– ψυχολογίας.
Το «υπερόπλο» του Ιράν
Το Στενό του Hormuz συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και αποτελεί ένα φυσικό «λαιμό μπουκαλιού».
Στο στενότερο σημείο του φτάνει περίπου τα 40 χιλιόμετρα, ενώ οι ναυτιλιακοί διάδρομοι είναι εξαιρετικά περιορισμένοι.
Αυτό δίνει στο Ιράν ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα. Με παράκτιες πυραυλικές συστοιχίες, drones και ναυτικές νάρκες, μπορεί να απειλεί κάθε πλοίο που επιχειρεί να περάσει – χωρίς να χρειάζεται να επιβάλει έναν πλήρη, «τυπικό» αποκλεισμό.
Στην πράξη, αρκεί η απειλή.
Όταν ο φόβος αρκεί για να σταματήσει το εμπόριο
Από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, η ναυσιπλοΐα στο στενό μειώθηκε δραματικά, με την κίνηση να καταγράφει πτώση έως και 94%.
Πετρελαιοφόρα δέχθηκαν επιθέσεις ή υπέστησαν ζημιές από drones και πυραύλους, ενώ άλλα απέφυγαν εντελώς την περιοχή.
Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας σοβαρές πιέσεις στις παγκόσμιες αγορές.
Όπως παραδέχονται και Αμερικανοί αξιωματούχοι, δεν χρειάζεται να βυθιστούν δεκάδες πλοία για να παραλύσει η ναυσιπλοΐα. Αρκεί να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι κάθε διέλευση μπορεί να είναι η τελευταία.
Γιατί δεν επεμβαίνει αποφασιστικά το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ;
Θεωρητικά, οι ΗΠΑ διαθέτουν τον ισχυρότερο στόλο στον κόσμο και θα μπορούσαν να οργανώσουν συνοδείες δεξαμενόπλοιων, όπως στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Σε αντίθεση με ανοιχτές θάλασσες, το Στενό του Hormuz είναι στενό, ρηχό και γεωγραφικά «κλειστό». Αυτό σημαίνει ότι τα αμερικανικά πλοία θα βρίσκονται διαρκώς εντός εμβέλειας ιρανικών όπλων – πολλές φορές ακόμη και σε οπτική επαφή.
Ακόμη και αν τα σύγχρονα αντιτορπιλικά διαθέτουν προηγμένα συστήματα αεράμυνας, η συνεχής απειλή από drones, πυραύλους και νάρκες αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο απωλειών.
Η εμπειρία από την Ερυθρά Θάλασσα έδειξε ότι ακόμη και απέναντι σε λιγότερο ισχυρούς αντιπάλους, η προστασία πλοίων απαιτεί τεράστιους πόρους και συνεχή επιχειρησιακή ένταση.
Σενάριο κλιμάκωσης: Πεζοναύτες στο Ιράν;
Μπροστά στο αδιέξοδο, εξετάζονται πιο επιθετικά σενάρια. Μεταξύ αυτών, η ανάπτυξη αμερικανών πεζοναυτών σε στρατηγικά σημεία των ιρανικών ακτών ή νησιών, με στόχο την εξουδετέρωση πυραυλικών εγκαταστάσεων και ραντάρ.
Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, θα σηματοδοτούσε ποιοτική κλιμάκωση της σύγκρουσης και θα ενείχε σοβαρό κίνδυνο απωλειών. Επιπλέον, θα άνοιγε τον δρόμο για έναν παρατεταμένο πόλεμο, με μνήμες από το Ιράκ και το Αφγανιστάν να παραμένουν ακόμη νωπές.
Το πραγματικό δίλημμα
Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να μειώσουν τις ιρανικές δυνατότητες, τίποτα δεν εγγυάται ότι η ναυσιπλοΐα θα επανέλθει πλήρως. Το Ιράν μπορεί να συνεχίσει να επιτίθεται από την ενδοχώρα ή να διατηρεί την απειλή ενεργή.
Στην ουσία, το Στενό του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα στρατιωτικό μέτωπο – είναι ένα πεδίο ψυχολογικού πολέμου.
Και όσο ο φόβος παραμένει, το εμπόριο μπορεί να παραμείνει παγωμένο, ακόμη και χωρίς πλήρη στρατιωτικό αποκλεισμό.
Σχόλια αναγνωστών